تبلیغات
عفاف وحجاب - فلسفه حجاب در اسلام از دیدگاه استاد مطهری


درباره وبلاگ:

آرشیو:

آخرین پستها :

نویسندگان:

آمار وبلاگ:


Admin Logo themebox

فلسفه حجاب در اسلام از دیدگاه استاد مطهری

نوشته شده توسط:آتوسا زهرایی
جمعه 22 بهمن 1389-11:33 ق.ظ

ما براى پوشش زن از نظر اسلام فلسفه خاصى قائل هستیم كه نظر عقلى آن راموجه مى‏سازد و از نظر تحلیل مى‏توان آن را مبناى حجاب در اسلام دانست.

واژه‏«حجاب‏»
پیش از اینكه استنباط خود را در این باره ذكر كنیم لازم است‏یك نكته رایادآورى كنیم.آن نكته این است كه معناى لغوى‏«حجاب‏»كه در عصر ما این كلمه‏براى پوشش زن معروف شده است چیست؟كلمه‏«حجاب‏»هم به معنى پوشیدن است‏و هم به معنى پرده و حاجب.بیشتر، استعمالش به معنى پرده است.این كلمه از آن‏جهت مفهوم پوشش مى‏دهد كه پرده وسیله پوشش است،و شاید بتوان گفت كه به حسب اصل لغت هر پوششى حجاب نیست،آن پوشش‏«حجاب‏»نامیده مى‏شود كه ازطریق پشت پرده واقع شدن صورت گیرد.در قرآن كریم در داستان سلیمان غروب‏خورشید را این طور توصیف مى‏كند: حتى توارت بالحجاب (1) یعنى تا آن وقتى كه‏خورشید در پشت پرده مخفى شد.پرده حاجز میان قلب و شكم را«حجاب‏» مى‏نامند.

در دستورى كه امیر المؤمنین علیه السلام به مالك اشتر نوشته است مى‏فرماید: «فلا تطولن احتجابك عن رعیتك‏» (2) یعنى در میان مردم باش،كمتر خود را در اندرون‏خانه خود از مردم پنهان كن;حاجب و دربان تو را از مردم جدا نكند،بلكه خودت رادر معرض ملاقات و تماس مردم قرار بده تا ضعیفان و بیچارگان بتوانند نیازمندیها وشكایات خود را به گوش تو برسانند و تو نیز از جریان امور بى اطلاع نمانى.

ابن خلدون در مقدمه خویش فصلى دارد تحت عنوان‏«فصل فی الحجاب كیف یقع فى‏الدول و انه یعظم عند الهرم‏».در این فصل بیان مى‏كند كه حكومتها در بدو تشكیل میان‏خود و مردم حائل و فاصله‏اى قرار نمى‏دهند ولى تدریجا حائل و پرده میان حاكم ومردم ضخیم‏تر مى‏شود تا بالاخره عواقب ناگوارى به وجود مى‏آورد.ابن خلدون كلمه‏«حجاب‏»را به معنى پرده و حائل(نه پوشش)به كار برده است.

استعمال كلمه‏«حجاب‏»در مورد پوشش زن یك اصطلاح نسبتا جدید است.درقدیم و مخصوصا در اصطلاح فقها كلمه‏«ستر»كه به معنى پوشش است‏به كار رفته‏است.فقها چه در كتاب الصلوة و چه در كتاب النكاح كه متعرض این مطلب شده‏اندكلمه‏«ستر»را به كار برده‏اند نه كلمه‏«حجاب‏»را.

بهتر این بود كه این كلمه عوض نمى‏شد و ما همیشه همان كلمه‏«پوشش‏»را به‏كار مى‏بردیم، زیرا چنانكه گفتیم معنى شایع لغت‏«حجاب‏»پرده است و اگر در موردپوشش به كار برده مى‏شود به اعتبار پشت پرده واقع شدن زن است و همین امر موجب‏شده كه عده زیادى گمان كنند كه اسلام خواسته است زن همیشه پشت پرده و در خانه‏محبوس باشد و بیرون نرود.

وظیفه پوشش كه اسلام براى زنان مقرر كرده است‏بدین معنى نیست كه از خانه بیرون نروند.زندانى كردن و حبس زن در اسلام مطرح نیست.در برخى از كشورهاى‏قدیم مثل ایران قدیم و هند چنین چیزهایى وجود داشته است ولى در اسلام وجودندارد.

پوشش زن در اسلام این است كه زن در معاشرت خود با مردان بدن خود رابپوشاند و به جلوه‏گرى و خودنمایى نپردازد.آیات مربوطه همین معنى را ذكر مى‏كند وفتواى فقها هم مؤید همین مطلب است و ما حدود این پوشش را با استفاده از قرآن ومنابع سنت ذكر خواهیم كرد.در آیات مربوطه لغت‏«حجاب‏»به كار نرفته است.آیاتى‏كه در این باره هست،چه در سوره مباركه نور و چه در سوره مباركه احزاب،حدودپوشش و تماسهاى زن و مرد را ذكر كرده است‏بدون آنكه كلمه‏«حجاب‏»را به كاربرده باشد.آیه‏اى كه در آن كلمه‏«حجاب‏»به كار رفته است مربوط است‏به زنان‏پیغمبر اسلام.

مى‏دانیم كه در قرآن كریم درباره زنان پیغمبر دستورهاى خاصى وارد شده است. اولین آیه خطاب به زنان پیغمبر با این جمله آغاز مى‏شود: یا نساء النبى لستن كاحد من‏النساء یعنى شما با سایر زنان فرق دارید.اسلام عنایت‏خاصى داشته است كه زنان‏پیغمبر،چه در زمان حیات آن حضرت و چه بعد از وفات ایشان،در خانه‏هاى خودبمانند،و در این جهت‏بیشتر منظورهاى اجتماعى و سیاسى در كار بوده است.قرآن‏كریم صریحا به زنان پیغمبر مى‏گوید: و قرن فى بیوتكن یعنى در خانه‏هاى خودبمانید.اسلام مى‏خواسته است‏«امهات المؤمنین‏»كه خواه ناخواه احترام زیادى در میان‏مسلمانان داشتند از احترام خود سوء استفاده نكنند و احیانا ابزار عناصر خودخواه وماجراجو در مسائل سیاسى و اجتماعى واقع نشوند.و چنانكه مى‏دانیم یكى از امهات‏المؤمنین(عایشه)كه از این دستور تخلف كرد ماجراهاى سیاسى ناگوارى براى جهان‏اسلام به وجود آورد.خود او همیشه اظهار تاسف مى‏كرد و مى‏گفت دوست داشتم‏فرزندان زیادى از پیغمبر مى‏داشتم و مى‏مردند اما به چنین ماجرایى دست نمى‏زدم.

سر اینكه زنان پیغمبر ممنوع شدند از اینكه بعد از آن حضرت با شخص دیگرى‏ازدواج كنند به نظر من همین است;یعنى شوهر بعدى از شهرت و احترام زنش‏سوء استفاده مى‏كرد و ماجراها مى‏آفرید.بنابر این اگر درباره زنان پیغمبر دستور اكیدترو شدیدترى وجود داشته باشد بدین جهت است.

به هر حال آیه‏اى كه در آن آیه كلمه‏«حجاب‏»به كار رفته آیه‏53 از سوره احزاب است كه مى‏فرماید: و اذا سالتموهن متاعا فاسالوهن من وراء حجاب یعنى اگر از آنهامتاع و كالاى مورد نیازى مطالبه مى‏كنید از پشت پرده از آنها بخواهید.در اصطلاح‏تاریخ و حدیث اسلامى هر جا نام‏«آیه حجاب‏»آمده است مثلا گفته شده قبل از نزول‏آیه حجاب چنان بود و بعد از نزول آیه حجاب چنین شد،مقصود این آیه است كه‏مربوط به زنان پیغمبر است (3) ،نه آیات سوره نور كه مى‏فرماید:

قل للمؤمنین یغضوا من ابصارهم-الى آخر-قل للمؤمنات یغضضن من‏ابصارهن .

یا آیه سوره احزاب كه مى‏فرماید:

یدنین علیهن من جلابیبهن الى آخر.

اما اینكه چطور در عصر اخیر به جاى اصطلاح رایج فقها یعنى ستر و پوشش‏كلمه حجاب و پرده و پردگى شایع شده است‏براى من مجهول است،و شاید از ناحیه‏اشتباه كردن حجاب اسلامى به حجابهایى كه در سایر ملل مرسوم بوده است‏باشد.مادر این باره بعدا توضیح بیشترى خواهیم داد.

سیماى حقیقى مساله حجاب
حقیقت امر این است كه در مساله پوشش-و به اصطلاح عصر اخیر حجاب‏سخن در این نیست كه آیا زن خوب است پوشیده در اجتماع ظاهر شود یا عریان؟ روح سخن این است كه آیا زن و تمتعات مرد از زن باید رایگان باشد؟آیا مرد باید حق‏داشته باشد كه از هر زنى در هر محفلى حداكثر تمتعات را به استثناى زنا ببرد یا نه؟

اسلام كه به روح مسائل مى‏نگرد جواب مى‏دهد:خیر،مردان فقط در محیطخانوادگى و در كادر قانون ازدواج و همراه با یك سلسله تعهدات سنگین مى‏توانند اززنان به عنوان همسران قانونى كامجویى كنند،اما در محیط اجتماع استفاده از زنان بیگانه ممنوع است.و زنان نیز از اینكه مردان را در خارج از كانون خانوادگى كامیاب‏سازند به هر صورت و به هر شكل ممنوع مى‏باشند.

درست است كه صورت ظاهر مساله این است كه زن چه بكند؟پوشیده بیرون‏بیاید یا عریان؟ یعنى آن كس كه مساله به نام او عنوان مى‏شود زن است و احیانا مساله‏با لحن دلسوزانه‏اى طرح مى‏شود كه آیا بهتر است زن آزاد باشد یا محكوم و اسیر و درحجاب؟اما روح مساله و باطن مطلب چیز دیگر است و آن اینكه آیا مرد باید دربهره‏كشى جنسى از زن،جز از جهت زنا، آزادى مطلق داشته باشد یا نه؟یعنى آن كه دراین مساله ذى نفع است مرد است نه زن،و لااقل مرد از زن در این مساله ذى‏نفع‏تراست.به قول ویل دورانت:

«دامنهاى كوتاه براى همه جهانیان بجز خیاطان نعمتى است.»

پس روح مساله،محدودیت كامیابیها به محیط خانوادگى و همسران مشروع،یاآزاد بودن كامیابیها و كشیده شدن آنها به محیط اجتماع است.اسلام طرفدار فرضیه‏اول است.

از نظر اسلام محدودیت كامیابیهاى جنسى به محیط خانوادگى و همسران‏مشروع،از جنبه روانى به بهداشت روانى اجتماع كمك مى‏كند،و از جنبه خانوادگى‏سبب تحكیم روابط افراد خانواده و برقرارى صمیمیت كامل بین زوجین مى‏گردد،و ازجنبه اجتماعى موجب حفظ و استیفاى نیروى كار و فعالیت اجتماع مى‏گردد،و از نظروضع زن در برابر مرد،سبب مى‏گردد كه ارزش زن در برابر مرد بالا رود.

فلسفه پوشش اسلامى به نظر ما چند چیز است.بعضى از آنها جنبه روانى دارد وبعضى جنبه خانه و خانوادگى،و بعضى دیگر جنبه اجتماعى،و بعضى مربوط است‏به‏بالا بردن احترام زن و جلوگیرى از ابتذال او.

حجاب در اسلام از یك مساله كلى‏تر و اساسى‏ترى ریشه مى‏گیرد و آن این است‏كه اسلام مى‏خواهد انواع التذاذهاى جنسى،چه بصرى و لمسى و چه نوع دیگر،به‏محیط خانوادگى و در كادر ازدواج قانونى اختصاص یابد،اجتماع منحصرا براى كارو فعالیت‏باشد.بر خلاف سیستم غربى عصر حاضر كه كار و فعالیت را با لذتجوییهاى‏جنسى به هم مى‏آمیزد اسلام مى‏خواهد این دو محیط را كاملا از یكدیگر تفكیك كند.

نظرات() 
تاریخ آخرین ویرایش:- -

How you can increase your height?
دوشنبه 16 مرداد 1396 05:29 ق.ظ
I loved as much as you will receive carried out right here.
The sketch is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get got an shakiness over that you wish be delivering the following.
unwell unquestionably come more formerly again as exactly
the same nearly very often inside case you shield this
hike.
Magda
سه شنبه 10 مرداد 1396 09:15 ب.ظ
I do trust all the concepts you have offered for your post.
They're very convincing and can certainly work. Nonetheless,
the posts are too brief for starters. May you please lengthen them a bit from subsequent time?
Thank you for the post.
https://keelylungsford.wordpress.com
دوشنبه 9 مرداد 1396 06:23 ب.ظ
Wonderful website. Plenty of helpful info here. I'm sending it to several pals ans
also sharing in delicious. And naturally, thanks to your effort!
Guillermo
جمعه 16 تیر 1396 07:23 ب.ظ
Excellent post. I used to be checking continuously this blog and I
am impressed! Extremely helpful information particularly the remaining section :
) I handle such info a lot. I used to be looking for this
certain information for a very lengthy time. Thanks and good luck.
std testing near me
سه شنبه 26 اردیبهشت 1396 05:10 ق.ظ
ریشه از خود نوشتن در حالی که ظاهر
شدن دلنشین در آغاز آیا نه کار خوب با من پس از برخی از زمان.
جایی در سراسر جملات شما در واقع موفق به من مؤمن اما تنها برای
کوتاه در حالی که. من این مشکل خود را با جهش در مفروضات و یک ممکن است را سادگی به پر کسانی که شکاف.
در صورتی که شما در واقع که می توانید انجام من را بدون
شک بود مجذوب.
Joyce
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 04:40 ب.ظ
Peculiar article, exactly what I wanted to find.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر